19.2 C
Lefkoşa
28 Şubat 2021 Pazar

TOPLAM ETİK

 

Bu yazının amacı, genelde insanlığın, özelde toplumumuzun her alanında ve döneminde olduğu gibi, bugün içinden geçtiğimiz, fiziksel-biyolojik, psikolojik, sosyolojik, kültürel, siyasal, iktisadi vd. sonuçları olan Coronavirus Pandemi Krizi günlerinin de temelinde yer alan ‘Etik’e ‘Birey Etiği’, ‘Toplum Etiği’ ve ‘Toplam Etik’ boyutlarından dikkati çekmektedir.

Yazıya, 19. yüzyılın büyük liberal filozoflarından biri olan Herbert Spencer’ın, The Principles of Ethics (Etik İlkeleri) başlıklı yapıtındaki; “Herkes etik olmayınca hiç kimse etik olamaz” sözüyle başlamak anlamlı olacaktır, kanısındayım. Herbert Spencer, etik konusunda şu mesajı verir; bir kişinin etik olması yetmez!… ya da bir tek alanda etiğe uygun olan davranışların bulunması yetmez! Yaşamın tüm alanlarında etiğe uygun ilkelerin ve standartların uygulanması gerekir. Herbert Spencer’ın bu mesajı, temiz toplum için ‘Toplam Etik’in önemine vurgu yapmaktadır.

Toplam etik felsefesi, ‘temiz toplum’ (etik toplum) düzeni oluşturabilmek için toplumsal yapıyı oluşturan tüm bireylerin, tüm uygulama alanlarının ve mesleklerin, kamu ve özel sektördeki kurumların, sivil ve gönüllü toplum örgütlerinin bütünsel olarak etik ilke ve standartlara uygun hareket etmelerinin önemi üzerine odaklanır. Toplam etik felsefesine göre, toplumsal düzenin yalnızca bir ya da belli alanlarında etiği tesis etmek yeterli değildir. Bu nedenle amaç, toplumu oluşturan tüm birey, uygulama alanları, meslek ve kurumlarda, örgütlerde toplam etiği tesis etmektir. Bu, içinde bulunduğumuz yeni dünya düzeninde giderek zorlaşan ve tüm insanlığın iç ve dış çevresinin yaşamını ve yaşam kalitesini tehdit eden bir konudur.

‘Birey etiği’, ‘toplum etiği’ ve tümünü kapsayan ‘toplam etik’ için yükümlüler kimlerdir?:

En başta toplumu oluşturan bireylerin ve bu bireylerden oluşan ailelerin etik olması gerekir.

Toplumu oluşturan bireylerin eğitiminde etik ilke ve standartların yürürlükte olduğu ve uygulandığı çağdaş eğitim sistemi ve etik eğitimciler, eğitim yöneticileri gerekir.

Toplumun yönetildiği siyasal sistem ve aynı zamanda hukuk, ekonomik ve diğer tüm sistemlerin etik olması gerekir.

Toplumda var olan tüm örgütlerde (kamusal, özel, sivil ve gönüllü toplum örgütlerinde) etik ilke ve standartların yürürlükte olması ve uygulanması gerekir.

Toplumda var olan tüm uygulama alanlarında, mesleklerde, mesleğini icra eden kişilerin etiğe uygun davranmaları gerekir.

Toplumu oluşturan tüm bireylerin, kurumların ve örgütlerin ödev ve sorumluluk etiğine uygun hareket etmeleri gerekir.

Temiz toplum (etik toplum) düzeni oluşturmak için; (1) Her alanda etik üzerine kurumsal, örgütsel, ulusal ve uluslararası kodlar, deklarasyonlar, kurallar, standartlar ve politikalar da kullanılarak ‘Etik Kurallar’ belirlenmeli ve ilgili tüm ortamlara ilan edilerek uygulamaya geçirilmelidir; (2) Kurumsal, örgütsel vd. etik inceleme ve değerlendirme komiteleri/kurulları oluşturulmalı ve yetkilendirilmelidir; (3) Etik ve etik kurallar üzerine eğitimler yapılmalıdır (lisans ve lisansüstü düzeylerde dersler ve seminerler, oryantasyon eğitimi, hizmet içi eğitim, sürekli eğitim vd.); (4) Etik konular ile ilgili düzenli ve sürekli iletişim ile etik farkındalık artırılmalıdır; (5) Etik kuralların ihlalinin bildirileceği, izleneceği mekanizmalar kurulmalı (ihlal tespit sistemleri, şikayet hattı vd.) ve etik komiteler/kurumlar görevlerini yapmalıdır; (6) Etik kurallara uyan ve etik kültürü yaşatanlar ödüllendirilmeli; etik kurallara uymayan ve etik kültüre zarar verenlere yaptırımlar uygulanmalıdır.

Bilinmelidir ki, bugün kendi toplumumuz ve diğer toplumlarda da Coronavirus Pandemi Krizi dahil her konu ve alanla ilgili herkesin rahatsızlık duyduğu ve bunları her ortamda paylaştığı konuların tümünün temel nedeni her toplumsal düzeydeki ve her uygulama ve meslek alanındaki, her kamu ve özel kurum ve kuruluşlardaki etik dışı uygulamalardır. Bireysel etik, toplum etiği ve etiğe uygun davranış ve eylemler (Toplam Etik) olmadan, ‘Temiz Toplum’ (Etik Toplum)’un tesis edilmesi olanaksız görülmektedir.

 

PROF. DR. MESUT YALVAÇ

Prof.Dr. Mesut Yalvaç

Kıbrıs İlim Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi

Ana Sayfa COVID-19 TOPLAM ETİK

BU HABERİ GÖRDÜNÜZ MÜ?

ERTUĞRULOĞLU: “KIBRIS TÜRKÜ’NÜN TEK SEÇENEĞİ RUMLARLA ORTAK OLMAK DEĞİL”

DIŞİŞLERİ BAKANI TAHSİN ERTUĞRULOĞLU, TAK’IN SORULARINI YANITLADI "5+1 KONFERANSINDA GEÇMİŞ 50 YILDA ÇEŞİTLİ ŞEKİLLERDE SÜRDÜRÜLEN SÜREÇLERDE YAŞANANLARDAN FARKLI BİR ŞEY YAŞAMAYI BEKLEMİYORUM" "RUM TARAFI, DÜNYA TARAFINDAN...