Hava Emniyeti Soruşturmacısı Birdal Cihangir, “Batum modeli”ni resmi belgeler ışığında inceledi.
Birdal Cihangir, bu modelin ilk bakışta benzer görünse de hukuki ve operasyonel açıdan çok önemli farklılıklar barındırdığını belirtti.
Cihangir, “Batum modeli, bir havalimanını hukuken ‘iç hat’ yapmak amacıyla oluşturulmamıştır. Modelin temel amacı; o dönemde kendi havalimanı bulunmayan Artvin ve özellikle Hopa bölgesinin hava ulaşımını sağlamaktı” dedi.
Cihangir, sistemin işleyişine dair şu bilgileri paylaştı:
Hopa’da, Türkiye tarafında özel bir terminal kurulmaktadır.
Yolcu, bagaj ve kargo işlemleri Türk mevzuatına göre bu terminalde tamamlanmaktadır.
Daha sonra yolcular özel otobüslerle Batum Uluslararası Havalimanı’na taşınmaktadır.
Hopa Terminali’nde işlemleri tamamlanan yolcular, Sarp Sınır Kapısı’ndan geçerken yeniden pasaport ve gümrük işlemine tabi tutulmamaktadır.
Sistemin temeline dikkat çeken Cihangir, ortak kullanılan bir havalimanından ziyade Hopa Terminali ile Batum Havalimanı arasında kurulan özel bir sınır ve transfer modelinin söz konusu olduğunu belirtti.
Cihangir, anlaşmaya göre Hopa’da Türkiye tarafında özel bir terminal kurulduğunu belirterek, “Yolcu, bagaj ve kargo işlemleri Türk mevzuatına göre bu terminalde tamamlanıyor, ardından yolcular özel otobüslerle Batum Uluslararası Havalimanı’na taşınıyor” ifadelerini kullandı.
Sistemin temelinin ortak havalimanı değil, Hopa Terminali ile Batum Havalimanı arasında kurulan sınır ve transfer modeli olduğunu söyleyen Cihangir, bu yapının uluslararası uçuş prosedürlerini ortadan kaldırmadığını kaydetti.
İstanbul’dan yapılan uçuşlara ilişkin de değerlendirmede bulunan Cihangir, T.C. Artvin Valiliği bilgilendirmelerine atıf yaparak, “İstanbul’dan Hopa (Batum) seyahati gerçekleştiren yolcular dış hatlar terminaline gidiyor, bilet ve bagaj işlemlerinde kimlik veya pasaport ibraz ediyor ve uçuş Batum Uluslararası Havalimanı’na gerçekleşiyordu” dedi.
Cihangir, Hopa’nın yalnızca kara transferiyle ulaşılan bir destinasyon olduğunu ve modelin bu yönüyle iç hat sistemi olarak değerlendirilemeyeceğini söyledi.
Ercan Havalimanı açısından modelin emsal olup olmadığına ilişkin değerlendirmede bulunan Cihangir, iki yapı arasında temel farklılıklar bulunduğunu belirtti.
Cihangir, “Batum modeli, havaalanı bulunmayan bir Türk bölgesine ulaşım sağlamak için oluşturuldu. KKTC’de ise Ercan zaten adanın ana havalimanıdır. Türkiye tarafında Hopa benzeri bir ihtiyaç alanı bulunmamaktadır” dedi.
Hukuki çerçeveye ilişkin değerlendirmede Cihangir, uluslararası statü korunurken devletlerin kendi yetki alanlarında idari ve mali kolaylaştırıcı düzenlemeler yapabileceğini ifade etti.
Cihangir, “Havalimanı ücretleri, hizmet bedelleri, vergi ve bazı operasyonel maliyetlerde düzenlemeler yapılabilir. Ancak bu durum havalimanının uluslararası statüsünü değiştirmez ve uçuşu iç hat haline getirmez” dedi.
Sonuç olarak Batum modelinin Ercan için emsal oluşturmadığını belirten Cihangir, “Batum modeli hukuken bir iç hat modeli değildir. Sadece sınır, transfer ve idari kolaylık mekanizmasıdır” ifadelerini kullandı.
Ekonomik boyuta da değinen Cihangir, maliyet düşüşlerinin tek başına ucuz bilet anlamına gelmeyeceğini vurgulayarak, “Fiyatları belirleyen temel unsur arz-talep dengesi ve rekabet koşullarıdır” dedi.
