Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, 5 Mayıs tarihinde Cumhuriyet Meclisi’nde oyçokluğuyla kabul edilerek onayına sunulan Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası’nı, Anayasa’nın 94’üncü maddesi kapsamında yeniden görüşülmek üzere Meclis’e iade etti.
Cumhurbaşkanı Erhürman, gerekçelerini dört ana başlık altında topladı:
1- SUÇ UNSURLARININ BELİRSİZLİĞİ
Erhürman, yasaya eklenmesi öngörülen 23B maddesinin “bir zanlının veya mahkum olmamış bir kişinin yargılandığı suçla ilgili veya böyle bir yargılamada şikayet yapan veya tanık olan bir kişinin açık ismi veya fotoğrafını kamuya açık bir şekilde yayan, gösteren, basın, paylaşan veya herhangi bir yöntemle teşhir eden kişi” ifadesiyle yeni bir suç tanımı getirdiğini belirtti.
Ancak düzenlemede hangi fiilin hangi koşullarda suç oluşturduğunun yeterince açık tanımlanmadığını ifade eden Erhürman, “teşhir etmek”, “kamuya açık şekilde paylaşmak”, “yazmak”, “göstermek” gibi kavramların tanımsız bırakıldığını kaydetti.
Yasanın mevcut haliyle, yalnızca isim paylaşımını değil, haber amaçlı paylaşımın, sosyal medya yorumunun ya da kamuoyunu ilgilendiren meselelerde eleştirel görüş açıklamanın da suç kapsamına girebileceği uyarısında bulunan Erhürman, özellikle sosyal medya ve internet gazeteciliği açısından ciddi ifade özgürlüğü sorunları doğabileceğini belirtti.
Bir kişinin yargılandığı davada beraat etmesi durumunda ise, o kişiyle ilgili daha önce yayımlanan haber ve görseller nedeniyle açılabilecek davaların ifade ve basın özgürlüğü açısından yeni sorunlar yaratabileceğini ifade eden Erhürman, bu tür düzenlemelerin mevcut Ceza Yasası’nda da karşılığının bulunduğunu kaydetti.
2- “MASUMİYET KARİNESİ” KAVRAMI İLE DÜZENLENEN FİİL ARASINDA UYUM BULUNMAMASI
Erhürman, düzenlemenin başlığında “Masumiyet Karinesinin İhlali” ifadesi kullanılmasına rağmen, madde içeriğinde masumiyet karinesinin korunmasına yönelik açık ve sistematik bir çerçeve bulunmadığını belirtti.
Masumiyet karinesinin, suç isnadı altındaki kişilerin suçlu gibi gösterilmesini önlemeyi amaçladığını kaydeden Erhürman, mevcut hukuk sisteminde de kişilik hakları, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mekanizmaların bulunduğunu ifade etti.
Yasa metnindeki “isim” ve “fotoğraf” ifadelerinin sosyal medya, internet haber siteleri ve arama motorları açısından nasıl uygulanacağının belirsiz olduğunu kaydeden Erhürman, örneğin bir kişinin yalnızca baş harfleriyle verilmesinin veya görüntüsünün buzlanmasının bile yeterli sayılıp sayılmayacağının açık olmadığını belirtti.
3- BASIN VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE ÖLÇÜSÜZ MÜDAHALE RİSKİ
Erhürman, düzenlemenin özellikle basın ve sosyal medya üzerinden yapılan paylaşımları hedef aldığını belirterek, ifade özgürlüğünün demokratik toplum düzeninin temel unsurlarından biri olduğunu vurguladı.
Anayasa’nın 24’üncü maddesinin düşünce ve ifade özgürlüğünü güvence altına aldığını anımsatan Erhürman, haber verme hakkı ile kişilik hakları arasında hassas bir denge kurulması gerektiğini ifade etti.
Gazetecilerin kamu yararı taşıyan haberleri yayımlarken suç tehdidi altında bırakılmasının “otokontrol” ve “otosansür” yaratabileceğini belirten Erhürman, bunun da halkın haber alma hakkını zedeleyebileceğini kaydetti.
4- MEVCUT HUKUKİ KORUMA MEKANIZMALARININ ZATEN BULUNMASI
Kişilik haklarının korunması, özel hayatın gizliliği, hakaret ve iftira gibi alanlarda mevcut mevzuatta zaten çeşitli düzenlemeler bulunduğunu belirten Erhürman, yeni düzenlemenin bu alanlarda mükerrer ve belirsiz sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
Erhürman, tüm bu gerekçeler doğrultusunda Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası’nı Anayasa’nın 94’üncü maddesi uyarınca yeniden görüşülmek üzere Cumhuriyet Meclisi’ne iade ettiğini bildirdi.
